Kontrole PIP umów cywilnoprawnych – pierwsze wyniki i liczby

Kontrole PIP umów cywilnoprawnych na zasadach obowiązujących od 8 lipca 2026 roku przynoszą pierwsze efekty. W nieco ponad miesiąc do inspekcji trafiło 690 skarg na niewłaściwe stosowanie umów cywilnoprawnych, a inspektorzy wydali 121 poleceń potwierdzenia zatrudnienia na podstawie umowy o pracę. Sprawdź, czego dotyczą skargi i co te dane oznaczają dla Twojej firmy.

Od 8 lipca do 13 sierpnia 2026 r. do Państwowej Inspekcji Pracy wpłynęło 690 skarg i wniosków dotyczących niewłaściwego zastosowania umów cywilnoprawnych. Od 8 lipca 2026 r. inspektorzy rozpoczęli ponad 100 kontroli podstawy zatrudnienia i wydali 121 poleceń potwierdzenia zatrudnienia na podstawie umowy o pracę.

Ile skarg na umowy cywilnoprawne trafiło do PIP

Od 8 lipca do 13 sierpnia 2026 r. PIP otrzymała 690 skarg i wniosków, w których zgłaszający wskazywali, że ich zdaniem niewłaściwie zastosowano cywilnoprawną formę zatrudnienia. To znacznie więcej niż przed rokiem.

Uwaga!

• W okresie od 8 lipca do 13 sierpnia – 690 skarg.
• Od początku 2026 roku – 1794.
• Analogiczny okres 2025 roku – 619 skarg i wniosków.

Najczęściej kwestionowane są umowy zlecenia oraz umowy o świadczenie usług, do których odpowiednio stosuje się przepisy Kodeksu cywilnego o zleceniu.

Kogo dotyczą skargi na umowy cywilnoprawne

Skargi nie koncentrują się w jednej branży. Pochodzą z sektora prywatnego i publicznego i dotyczą firm każdej wielkości – od najmniejszych po duże podmioty.

Skarżą się osoby pracujące m.in. w:

• handlu, usługach i produkcji,
• podmiotach leczniczych,
• ogólnopolskich sieciach gastronomicznych,
• branży ochroniarskiej,
• modelu pracy za pośrednictwem platform.

Co to oznacza w praktyce? Żaden pracodawca nie powinien zakładać, że kwestia podstawy zatrudnienia omija jego branżę.

Dlaczego nie każda skarga do PIP będzie skuteczna

Część zgłoszeń nie może doprowadzić do zastosowania mechanizmów obowiązujących od 8 lipca 2026 r. Wiele skarg dotyczy zatrudnienia zakończonego przed wejściem w życie nowych przepisów.

Problemem są też braki formalne. Dalsze prowadzenie takiej sprawy zależy od tego, czy osoba składająca skargę je uzupełni.

Kontrole PIP umów cywilnoprawnych – wyniki pierwszych działań

Od 8 lipca 2026 r. inspektorzy rozpoczęli ponad 100 kontroli przestrzegania zakazu zastępowania umowy o pracę umową cywilnoprawną. Do czasu publikacji danych zakończyli 35.

Polecenia wydano w sprawach, w których inspektorzy zakwestionowali formę zatrudnienia. Według PIP na dzień podsumowania w żadnej z nich nie było podstaw do wszczęcia postępowania administracyjnego zakończonego decyzją okręgowego inspektora pracy.

Zamiana umowy cywilnoprawnej na umowę o pracę bez środków prawnych inspektora

Od 8 lipca do 6 sierpnia 2026 r. inspektorzy uzyskali podczas kontroli informacje o 201 przypadkach zmiany umowy cywilnoprawnej na umowę o pracę. Pracodawcy zmieniali umowy przed zakończeniem ustaleń kontrolnych i przed skierowaniem środków prawnych.

Ważne!

Główny Inspektor Pracy Janusz Krasoń uznaje dobrowolną korektę podstawy zatrudnienia za jeden z pozytywnych efektów nowych regulacji.

Interpretacje indywidualne GIP – jak zapadały decyzje

Nowe przepisy zwiększyły liczbę wniosków o interpretacje indywidualne w sprawie podstawy zatrudnienia. Od 8 lipca 2026 r. Główny Inspektor Pracy wydał siedem takich decyzji.

W dwóch przypadkach GIP potwierdził stanowisko wnioskodawców, że opisane relacje są stosunkami cywilnoprawnymi. W pozostałych pięciu uznał – wbrew twierdzeniom stron – że z opisanego stanu faktycznego wynika stosunek pracy.

Co wynika z danych PIP dla pracodawcy

Na co zwrócić uwagę w firmie:

1. Sprawdź umowy zlecenia i o świadczenie usług – te umowy zgłaszający kwestionują najczęściej.
2. Nie zakładaj, że Twoja branża jest poza zainteresowaniem – skargi płyną z wielu sektorów.
3. Nie opieraj się wyłącznie na stanowisku stron – w pięciu z siedmiu interpretacji GIP wskazał stosunek pracy wbrew twierdzeniom stron.
4. Pamiętaj o korekcie przed zakończeniem kontroli – w 201 przypadkach pracodawcy zmienili umowę, zanim inspektor zastosował środki prawne.

Podsumowanie

Wybór podstawy zatrudnienia stał się jednym z obszarów intensywnie sprawdzanych przez inspekcję. Skarg jest znacznie więcej niż przed rokiem, a inspektorzy wydali już 121 poleceń potwierdzenia zatrudnienia na podstawie umowy o pracę. Część firm zmienia umowy jeszcze w trakcie kontroli. Jeśli w Twojej firmie pracują osoby na umowach zlecenia lub o świadczenie usług, przejrzyj te umowy teraz – kontrole PIP umów cywilnoprawnych już trwają, a skargi dotyczą firm każdej wielkości.

FAQ – Kontrole PIP umów cywilnoprawnych – pierwsze wyniki i liczby

Ile skarg na umowy cywilnoprawne wpłynęło do PIP w 2026 roku? Od początku 2026 r. PIP otrzymała 1794 skargi i wnioski dotyczące niewłaściwego zastosowania umów cywilnoprawnych. Na okres od 8 lipca do 13 sierpnia 2026 r. przypada 690 zgłoszeń. W analogicznym okresie 2025 r. było ich 619.

Jakie umowy najczęściej kwestionują osoby składające skargi do PIP? Najczęściej chodzi o umowy zlecenia i umowy o świadczenie usług. Do umów o świadczenie usług odpowiednio stosuje się przepisy Kodeksu cywilnego o zleceniu.

Czy każda skarga do PIP na umowę zlecenia może doprowadzić do zastosowania nowych przepisów? Nie. Mechanizmy obowiązujące od 8 lipca 2026 r. nie obejmą części spraw, bo wiele skarg dotyczy zatrudnienia zakończonego przed tą datą. Zgłoszenia z brakami formalnymi są rozpatrywane dalej dopiero po ich uzupełnieniu.

Co robi inspektor pracy, gdy zakwestionuje umowę cywilnoprawną? Inspektor wydaje pisemne polecenie potwierdzenia zatrudnienia na podstawie umowy o pracę. Do dnia podsumowania PIP inspektorzy wydali 121 takich poleceń. W żadnej z tych spraw nie było wtedy podstaw do postępowania administracyjnego zakończonego decyzją okręgowego inspektora pracy.

Czy pracodawcy zmieniają umowy cywilnoprawne na umowy o pracę jeszcze w trakcie kontroli? Tak, PIP odnotowała 201 takich przypadków między 8 lipca a 6 sierpnia 2026 r. Zmiany następowały przed zakończeniem ustaleń kontrolnych i zanim inspektor skierował środki prawne.

Podstawa prawna

• ustawa z 19 czerwca 2026 r. o zmianie ustawy - Kodeks pracy oraz ustawy - Kodeks postępowania cywilnego (Dz.U. poz. 1046),
• ustawa z 13 kwietnia 2007 r. o Państwowej Inspekcji Pracy (tekst jedn.: Dz.U. z 2024 r. poz. 1712 ze zm.).