Przechowywanie butli z tlenem na zewnątrz – czego oczekuje PSP

Przechowywanie butli z tlenem medycznym na zewnątrz budynku podmiotu leczniczego jest dopuszczalne i powszechnie stosowane. Kłopot w tym, że żaden przepis nie podaje gotowych parametrów takiego magazynu – brakuje szczegółowych regulacji określających np. minimalną odległość od budynku czy maksymalną pojemność. Wymagania trzeba więc zestawić z kilku źródeł, m.in. z przepisów przeciwpożarowych, przepisów o działalności leczniczej, wymagań producentów tlenu medycznego i praktyki kontroli PSP. Sprawdź, jakie rozwiązanie straż pożarna zwykle akceptuje i jak zweryfikować magazyn z pomocą listy kontrolnej.

Przechowywanie butli z tlenem medycznym na zewnątrz budynku podmiotu leczniczego jest dopuszczalne pod warunkiem spełnienia wymagań przepisów, producentów gazów medycznych i zasad bezpiecznej eksploatacji gazów pod ciśnieniem. Szczegółowych parametrów magazynu przepisy nie określają. Przy odbiorach i kontrolach PSP oczekuje m.in. zamykanej, przewiewnej stalowej szafy lub klatki z zadaszeniem, pionowo przymocowanych butli, oddzielenia pełnych od pustych, oznakowania i swobodnego dostępu dla dostawcy oraz służb ratowniczych.

Podstawowym aktem w omawianym zakresie jest rozporządzenie ministra zdrowia z 26 marca 2019 r. w sprawie szczegółowych wymagań, jakim powinny odpowiadać pomieszczenia i urządzenia podmiotu wykonującego działalność leczniczą. Nie zawiera szczegółowych wymagań dla magazynu butli tlenowych, ale nakłada obowiązek zapewnienia pomieszczeń i urządzeń gwarantujących bezpieczne użytkowanie oraz zgodność z przepisami przeciwpożarowymi i techniczno-budowlanymi.

Wśród przepisów ochrony przeciwpożarowej najważniejszym aktem będzie rozporządzenie w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów. Przepisy szczegółowo opisują głównie magazynowanie gazów palnych, zawierają również ogólne zasady postępowania z butlami ciśnieniowymi, m.in. zabezpieczenie butli przed przewróceniem, zabezpieczenie zaworów, właściwe oznakowanie, zapewnienie bezpiecznych warunków magazynowania.

Wymagania producentów tlenu medycznego

Najbardziej praktyczne wymagania znajdują się w charakterystykach produktu leczniczego oraz oznakowaniu butli. Wspólne wymagania obejmują magazynowanie w miejscu dobrze wentylowanym, przechowywanie w pozycji pionowej, zabezpieczenie przed przewróceniem, oddzielenie butli pełnych od pustych, ochronę przed nagrzaniem (temperatura poniżej 50°C), ochronę przed promieniowaniem słonecznym, zakaz kontaktu zaworów z olejami i smarami, przechowywanie z dala od materiałów i gazów palnych, obsługę wyłącznie przez przeszkolony personel.

Przechowywanie butli z tlenem na zewnątrz - wytyczne Państwowej Straży Pożarnej

W praktyce podczas odbiorów obiektów leczniczych oraz kontroli PSP oczekuje się, aby zewnętrzny magazyn butli spełniał następujące wymagania:

• wykonany jako przewiewna stalowa szafa lub klatka,
• wyposażony w zadaszenie,
• zamykany na klucz,
• oznakowany znakami: „Tlen”, „Zakaz palenia”, „Zakaz używania otwartego ognia”, „Gaz pod ciśnieniem”,
• butle ustawione pionowo i przymocowane łańcuchami lub uchwytami,
• rozdzielenie butli pełnych i pustych,
• brak materiałów palnych w bezpośrednim sąsiedztwie,
• swobodny dostęp dla dostawcy oraz służb ratowniczych.

To wymagania wynikające z praktyki stosowania przepisów przeciwpożarowych i zasad bezpieczeństwa dla gazów medycznych, a nie z jednego przepisu określającego szczegółowe parametry.

Normy techniczne

Projektanci szpitali oraz rzeczoznawcy ds. zabezpieczeń przeciwpożarowych najczęściej odnoszą się również do norm z serii PN-EN ISO 7396 dotyczących systemów rurociągowych gazów medycznych oraz do wymagań dla butli ciśnieniowych i urządzeń podlegających dozorowi technicznemu. Normy te regulują m.in. organizację źródeł zasilania gazami medycznymi, lokalizację magazynów i wymagania eksploatacyjne, jednak same w sobie nie są aktami powszechnie obowiązującego prawa.

Przechowywanie butli z tlenem na zewnątrz – wniosek praktyczny

Jeżeli ZOL lub hospicjum chcą przechowywać zapas butli tlenowych na zewnątrz budynku, rozwiązanie uznawane za zgodne z dobrą praktyką i zwykle akceptowane przez PSP obejmuje:

1. zamykaną, ażurową szafę lub klatkę stalową z zadaszeniem,
2. naturalną wentylację,
3. ustawienie butli pionowo i ich zabezpieczenie przed przewróceniem,
4. oznakowanie zgodne z przepisami bhp i ochrony przeciwpożarowej,
5. oddzielenie butli pełnych od pustych,
6. utrzymanie wolnej przestrzeni od materiałów palnych i źródeł zapłonu,
7. lokalizację uzgodnioną na etapie projektu z rzeczoznawcą ds. zabezpieczeń przeciwpożarowych, gdy jest to wymagane.

Podsumowanie

Ze względu na brak szczegółowych regulacji określających m.in. minimalne odległości magazynów butli od budynków czy ich maksymalną pojemność, każdorazowo zaleca się uwzględnienie specyfiki danego obiektu leczniczego oraz konsultację przyjętych rozwiązań z projektantem i rzeczoznawcą do spraw zabezpieczeń przeciwpożarowych. Takie podejście pozwala zapewnić zgodność z obowiązującymi przepisami oraz wysoki poziom bezpieczeństwa pacjentów, personelu i infrastruktury medycznej.

FAQ – przechowywanie butli z tlenem na zewnątrz budynku

Czy butle z tlenem medycznym można przechowywać na zewnątrz budynku?

Tak. Przechowywanie medycznych butli tlenowych na zewnątrz budynku podmiotu leczniczego jest dopuszczalne i powszechnie stosowane. Warunkiem jest spełnienie wymagań przepisów przeciwpożarowych, przepisów o działalności leczniczej, wymagań producentów gazów medycznych i zasad bezpiecznej eksploatacji gazów pod ciśnieniem.

Jaka powinna być odległość magazynu butli z tlenem od budynku?

Brakuje szczegółowych regulacji określających minimalną odległość magazynu butli od budynku czy maksymalną pojemność magazynu. Zaleca się każdorazowo uwzględnić specyfikę obiektu leczniczego i skonsultować lokalizację z projektantem oraz rzeczoznawcą do spraw zabezpieczeń przeciwpożarowych.

Jakie znaki powinny być na magazynie butli tlenowych?

W praktyce PSP oczekuje znaków: „Tlen”, „Zakaz palenia”, „Zakaz używania otwartego ognia” i „Gaz pod ciśnieniem”. Wszystkie oznaczenia powinny być widoczne, czytelne i w dobrym stanie. Wyraźnie oznacz też miejsca przeznaczone dla butli pełnych i pustych.

Czy pełne i puste butle z tlenem trzeba rozdzielać?

Tak. Oddzielenie butli pełnych od pustych to wspólne wymaganie producentów tlenu medycznego i jedno z oczekiwań PSP przy odbiorach i kontrolach. Miejsca przeznaczone dla butli pełnych i pustych powinny być wyraźnie oznaczone.

W jakiej temperaturze przechowywać butle z tlenem?

Butle z tlenem medycznym trzeba chronić przed nagrzaniem – temperatura powinna pozostać poniżej 50°C. Producenci wymagają także ochrony przed promieniowaniem słonecznym. PSP oczekuje też zadaszenia zewnętrznego magazynu, a lista kontrolna obejmuje ochronę butli przed opadami atmosferycznymi.

Czy normy PN-EN ISO 7396 są obowiązkowe?

Same w sobie normy z serii PN-EN ISO 7396 nie są aktami powszechnie obowiązującego prawa. Dotyczą systemów rurociągowych gazów medycznych i regulują m.in. organizację źródeł zasilania, lokalizację magazynów i wymagania eksploatacyjne. Projektanci szpitali i rzeczoznawcy ds. zabezpieczeń przeciwpożarowych najczęściej się do nich odwołują.

Kto może obsługiwać butle z tlenem medycznym?

Wyłącznie przeszkolony personel – takie wymaganie stawiają producenci tlenu medycznego. Pracownicy powinni znać zasady bezpiecznego postępowania z tlenem medycznym, a dostęp do magazynu powinny mieć tylko osoby upoważnione.

Podstawa prawna

• rozporządzenie ministra zdrowia z 26 marca 2019 r. w sprawie szczegółowych wymagań, jakim powinny odpowiadać pomieszczenia i urządzenia podmiotu wykonującego działalność leczniczą (tekst jedn.: Dz.U. z 2022 r. poz. 402),
• rozporządzenie ministra spraw wewnętrznych i administracji z 7 czerwca 2010 r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów (tekst jedn.: Dz.U. z 2023 r. poz. 822 ze zm.).